Trong vài năm trở lại đây, chuyển đổi số (Digital Transformation) đã trở thành từ khóa quen thuộc trong mọi chiến lược phát triển – không chỉ của các tập đoàn lớn mà cả doanh nghiệp vừa và nhỏ. Ở cấp độ quốc gia, chuyển đổi số là trụ cột của nền kinh tế số; ở cấp độ doanh nghiệp, đó là hành trình tái sinh mô hình vận hành, tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững.
Vậy chuyển đổi số là gì, vì sao doanh nghiệp phải chuyển đổi số, và hành trình này gồm mấy giai đoạn? Hãy cùng VBIS giải mã những vấn đề này.
1. Chuyển đổi số là gì? Bản chất chuyển đổi số
Về bản chất, chuyển đổi số là quá trình doanh nghiệp ứng dụng công nghệ số để thay đổi toàn diện mô hình hoạt động, từ quản trị nội bộ, vận hành sản xuất, đến cách tiếp cận và phục vụ khách hàng.
Nếu số hóa (digitization) chỉ là việc biến dữ liệu từ giấy tờ thành dạng điện tử, thì chuyển đổi số vượt xa hơn thế: nó thay đổi tư duy lãnh đạo, quy trình làm việc, văn hóa doanh nghiệp, và đặc biệt là cách doanh nghiệp tạo ra giá trị mới từ dữ liệu và công nghệ.
Theo Bộ Thông tin và Truyền thông, đây là “quá trình chuyển mình toàn diện của cá nhân, tổ chức về phương thức sống, làm việc và sản xuất dựa trên nền tảng công nghệ số”.
Còn theo Gartner, chuyển đổi số là việc tận dụng công nghệ để đổi mới mô hình kinh doanh, tạo ra cơ hội, doanh thu và giá trị mới cho tổ chức.
Tóm lại, chuyển đổi số không phải là tích hợp công nghệ, mà là tái thiết mô hình doanh nghiệp dựa trên sức mạnh của công nghệ.
2. Vì sao phải chuyển đổi số?
Không ít lãnh đạo và nhà quản lý đặt câu hỏi: ‘Doanh nghiệp của tôi vẫn vận hành bình thường, vậy vì sao lại cần chuyển đổi số?
Câu trả lời nằm ở 5 yếu tố then chốt dưới đây:
2.1. Nâng cao hiệu suất và giảm chi phí
Công nghệ số giúp tự động hóa quy trình, loại bỏ thao tác thủ công, giảm sai sót và tiết kiệm nguồn lực. Khi mọi dữ liệu được kết nối và xử lý theo thời gian thực, năng suất lao động có thể tăng gấp nhiều lần.
2.2. Gia tăng năng lực cạnh tranh
Thị trường hiện nay biến động nhanh – từ nhu cầu khách hàng đến công nghệ sản xuất. Doanh nghiệp chậm chuyển đổi sẽ mất lợi thế, bị đối thủ “vượt mặt” bằng mô hình linh hoạt và tối ưu hơn.
2.3. Tạo ra giá trị và mô hình kinh doanh mới
Tạo ra giá trị, không gian sáng tạo: sản phẩm mới, dịch vụ mới, kênh bán hàng mới – thậm chí là mô hình kinh doanh mới là một câu trả lời giúp chúng ta hiểu “chuyển đổi số là gì?”. Ví dụ, doanh nghiệp sản xuất có thể cung cấp dịch vụ hậu mãi trực tuyến hoặc nền tảng kết nối dữ liệu sản xuất cho đối tác.
2.4. Ra quyết định dựa trên dữ liệu
Khi dữ liệu được số hóa, doanh nghiệp có thể phân tích hành vi khách hàng, dự báo thị trường, và ra quyết định chính xác hơn. Dữ liệu trở thành tài sản chiến lược, thay thế cảm tính bằng tri thức số.
2.5. Phù hợp với định hướng quốc gia và quy định pháp lý
Tại Việt Nam, chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm trong Nghị quyết quốc gia về phát triển khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo. Doanh nghiệp không chuyển đổi sẽ khó hòa nhập vào hệ sinh thái số và các yêu cầu pháp lý mới về dữ liệu, hóa đơn điện tử, quản lý sản xuất…
Nói cách khác: Không chuyển đổi số hôm nay, chính là tụt hậu vào ngày mai.
3. Chuyển đổi số có mấy giai đoạn? Lộ trình thành công cho doanh nghiệp
Muốn hiểu rõ chuyển đổi số là gì thì các doanh nghiệp phải hiểu rõ chuyển đổi số là một hành trình mang tính dài hạn, không phải là “một bước sẽ thành công”. Doanh nghiệp cần đi theo lộ trình 5 giai đoạn sau:
3.1. Giai đoạn 1 – Nhận thức và đánh giá hiện trạng
Đầu tiên, nhà lãnh đạo phải hiểu rõ khái niệm chuyển đổi số là gì, xác định rõ mục tiêu, phạm vi và kể cả nguồn lực.
Tiếp đó là đánh giá hiện trạng về công nghệ, dữ liệu, nhân sự, quy trình để biết mình đang ở đâu và cần thay đổi điều gì.
3.2. Giai đoạn 2 – Xây dựng chiến lược và lộ trình
Đây là lúc xác định tầm nhìn số, lựa chọn công nghệ, thiết lập KPI và kế hoạch thực thi. Một chiến lược rõ ràng giúp tránh “số hóa nửa vời” – đầu tư nhiều mà hiệu quả thấp.
3.3. Giai đoạn 3 – Triển khai số hóa và tự động hóa
Bắt đầu từ việc số hóa dữ liệu → số hóa quy trình → tích hợp hệ thống vận hành.
Ứng dụng các công nghệ như Cloud, IoT, AI, Big Data… giúp tạo nên doanh nghiệp vận hành dựa trên dữ liệu.
3.4. Giai đoạn 4 – Tối ưu và tái cấu trúc
Sau khi hệ thống đi vào hoạt động, cần tái cấu trúc tổ chức, đào tạo con người và xây dựng văn hóa số. Việc đo lường, đánh giá và cải tiến liên tục giúp doanh nghiệp đạt hiệu quả thực sự.
3.5. Giai đoạn 5 – Đổi mới liên tục và mở rộng quy mô
Chuyển đổi số không có điểm kết thúc. Khi doanh nghiệp đạt độ trưởng thành, có thể mở rộng sang chuỗi cung ứng, hệ sinh thái đối tác và đổi mới sản phẩm, tạo ra giá trị bền vững.
4. Ứng dụng chuyển đổi số cho doanh nghiệp sản xuất – Giải pháp từ VBIS
Thay vì loay hoay với câu hỏi chuyển đổi số là gì, khi áp dụng có những khó khăn gì thì hãy hỏi rằng tại sao các doanh nghiệp lớn đều dùng công nghệ số để quản trị doanh nghiệp.
Ngành sản xuất là lĩnh vực cần chuyển đổi số sớm nhất, bởi đặc thù vận hành dựa trên nhiều thiết bị, quy trình liên chuỗi và khối dữ liệu khổng lồ chưa được kết nối hiệu quả.
VBIS – đơn vị tiên phong cung cấp các giải pháp công nghệ như MES, ERP, CRM, HCM+ – đồng hành cùng doanh nghiệp trong từng giai đoạn.
4.1. Vì sao doanh nghiệp sản xuất cần chuyển đổi số ngay lúc này?
- Giảm phụ thuộc vào thao tác thủ công, tăng khả năng giám sát vận hành thời gian thực.
- Ứng dụng MES giúp kiểm soát năng suất, giảm downtime, tối ưu OEE.
- ERP và CRM giúp kết nối chuỗi dữ liệu từ sản xuất đến khách hàng, đảm bảo vận hành thông suốt.
- HCM+ quy hoạch, đánh giá, chuẩn hóa công việc cho nhân sự tự động, chính xác.
- Từ đó, doanh nghiệp nâng cao năng suất, giảm chi phí và đáp ứng nhanh các biến động của thị trường.
4.2. Lộ trình phù hợp cho nhà máy thông minh
- Đánh giá hiện trạng: Kiểm tra hệ thống, dữ liệu, mức độ sẵn sàng của nhân sự.
- Thí điểm (Pilot): Chọn một dây chuyền triển khai MES để thu thập và phân tích dữ liệu.
- Tích hợp tổng thể: Kết nối MES với ERP/CRM để quản trị toàn diện.
- Tối ưu và mở rộng: Dựa trên dữ liệu thực tế để dự đoán bảo trì, giảm lỗi sản xuất.
- Doanh nghiệp số toàn diện: Mô hình vận hành linh hoạt, sáng tạo, hướng tới nhà máy thông minh thời đại số.
- Chuyển đổi số là hành trình, không phải đích đến
Từ những nội dung VBIS đã phân tích, có thể tóm lược như sau:
- Chuyển đổi số là gì? → Là hành trình tái cấu trúc toàn diện bằng công nghệ số.
- Vì sao phải chuyển đổi số? → Để tối ưu hiệu quả, tăng năng lực cạnh tranh, đáp ứng xu thế toàn cầu.
- Chuyển đổi số có mấy giai đoạn? → Thường gồm 5 bước: nhận thức → chiến lược → triển khai → tối ưu → đổi mới liên tục.
“Chuyển đổi số không phải là mục tiêu cuối cùng, mà là nền tảng giúp doanh nghiệp tăng trưởng và thích ứng bền vững trong kỷ nguyên dữ liệu.
Với kinh nghiệm nhiều năm trong lĩnh vực giải pháp công nghệ cho nhà máy, VBIS cam kết đồng hành cùng doanh nghiệp Việt trong hành trình chuyển đổi số – từ tư vấn, xây dựng lộ trình đến triển khai và tối ưu vận hành.